Usuwanie przebarwień skóry – IPL, peeling chemiczny czy laser frakcyjny? Jak dobrać właściwą terapię
Jak dobrać skuteczną terapię do rodzaju przebarwień i uniknąć przypadkowego wykonywania zabiegów
Przebarwienie przebarwieniu nierówne. I właśnie dlatego próba „usunięcia plam” jednym zabiegiem, jednym kwasem albo jednym urządzeniem często kończy się rozczarowaniem.
Brązowa plama na skórze może być efektem wieloletniej ekspozycji na słońce, stanu zapalnego, zmian hormonalnych, fotostarzenia albo kilku mechanizmów działających jednocześnie. Inaczej zachowują się pojedyncze plamy soczewicowate, inaczej przebarwienia pozapalne, a jeszcze inaczej melasma.
Dlatego w terapii przebarwień najważniejszy nie jest wybór „najmocniejszego” zabiegu. Najważniejsze jest ustalenie, z jakim rodzajem pigmentacji mamy do czynienia i jak głęboko znajduje się barwnik.
Dopiero wtedy można zdecydować, czy lepszym wyborem będzie IPL, peeling chemiczny, laser frakcyjny, pielęgnacja domowa czy terapia łączona.
Dlaczego na skórze powstają przebarwienia?
Melanina jest naturalnym barwnikiem skóry. Jej produkcja zwiększa się między innymi pod wpływem promieniowania UV, ale proces melanogenezy może być także nasilany przez stan zapalny, hormony, niektóre leki czy uraz skóry.
Dlatego przebarwienia mogą pojawiać się po lecie, po trądziku, po podrażnieniach, w przebiegu zmian hormonalnych albo jako jeden z objawów przewlekłego fotostarzenia.
W przypadku przebarwień pozapalnych sam zabieg również może stać się czynnikiem prowokującym pigmentację. Zbyt agresywna procedura, szczególnie przy niewłaściwie zakwalifikowanej skórze, może zamiast poprawy spowodować nasilenie problemu.
To jedna z przyczyn, dla których w terapiach przebarwień więcej nie zawsze znaczy lepiej.
Nie każdą brązową plamę powinno się usuwać w ten sam sposób
Najczęściej spotykamy kilka zupełnie różnych problemów.
Plamy soczewicowate posłoneczne to zwykle dobrze odgraniczone brązowe zmiany pojawiające się na obszarach latami eksponowanych na słońce: twarzy, skroniach, dekolcie czy dłoniach. W ich przypadku bardzo dobre zastosowanie mogą mieć technologie wykorzystujące światło, w tym IPL.
Przebarwienia pozapalne powstają w miejscu wcześniejszego stanu zapalnego lub urazu. Mogą wystąpić np. po trądziku, podrażnieniu lub niektórych zabiegach. Tutaj szczególnie ważna jest ocena głębokości pigmentu, ponieważ procedury działające dobrze na pigment powierzchowny nie muszą przynieść takiego samego efektu przy pigmentacji zlokalizowanej głębiej.
Melasma jest jeszcze innym problemem. Ma tendencję do nawrotów i wymaga znacznie bardziej zachowawczego podejścia. Lasery, peelingi czy IPL mogą być elementem terapii u wybranych osób, ale zbyt agresywne działanie może prowadzić do nawrotu albo nasilenia przebarwień. Podstawą pozostaje również bardzo konsekwentna fotoprotekcja.
To właśnie dlatego określenie „zabieg na przebarwienia” jest zbyt ogólne.
IPL Nordlys SWT – kiedy światło sprawdza się przy przebarwieniach?
W moim gabinecie pracuję na systemie Candela Nordlys wykorzystującym technologię SWT – Selective Waveband Technology.
Nie jest to klasyczne, bardzo szerokopasmowe IPL. System wykorzystuje odpowiednio dobrane zakresy światła oraz filtrację, która pozwala ograniczyć niepożądane długości fal i kierować energię na określone chromofory, między innymi melaninę i hemoglobinę.
W terapii zmian barwnikowych i fotostarzenia wykorzystuję między innymi aplikatory:
PR 530 – zakres 530–750 nm
oraz
VL 555 – zakres 555–950 nm.
Producent wskazuje oba aplikatory między innymi do terapii łagodnych zmian barwnikowych, zmian naczyniowych, rozlanego zaczerwienienia, rosacea i poikilodermii.
To ma praktyczne znaczenie, ponieważ skóra z oznakami fotostarzenia bardzo rzadko ma tylko jeden problem.
U tej samej osoby widzimy często jednocześnie nierównomierny pigment, drobne naczynia, rumień oraz niejednolity koloryt. Wtedy celem terapii nie musi być wyłącznie „wystrzelenie pojedynczej plamy”, ale poprawa jakości i jednorodności całej skóry.
I właśnie w takich przypadkach odpowiednio dobrane IPL może być szczególnie wartościowym narzędziem.
Co dzieje się z przebarwieniem po IPL?
Światło jest pochłaniane przez melaninę znajdującą się w zmianie barwnikowej. Energia świetlna zostaje zamieniona w energię cieplną, a potraktowany pigment stopniowo jest usuwany w naturalnych procesach odnowy skóry.
Dlatego po prawidłowo wykonanym zabiegu niektóre przebarwienia mogą początkowo stać się wyraźnie ciemniejsze. Nie oznacza to pogorszenia. W kolejnych dniach pigment znajdujący się bliżej powierzchni stopniowo się złuszcza i rozjaśnia.
Nie każdy pigment reaguje jednak identycznie. Jeżeli przyczyna przebarwienia nadal działa albo pigment znajduje się głębiej, efekt będzie inny niż przy typowej powierzchownej plamie posłonecznej.
I dlatego przed zabiegiem istotniejsza od samego ustawienia urządzenia jest prawidłowa kwalifikacja skóry.
Peelingi chemiczne – nadal bardzo dobre narzędzie
Rozwój technologii laserowych i IPL nie spowodował, że peelingi chemiczne przestały mieć znaczenie. Wręcz przeciwnie.
Dobrze dobrany peeling jest jednym z najbardziej użytecznych elementów terapii skóry z nierównym kolorytem, szczególnie gdy przebarwieniom towarzyszą zaburzenia rogowacenia, zaskórniki, ślady pozapalne czy pogorszenie struktury naskórka.
Kwasy mogą działać na różnych poziomach i poprzez różne mechanizmy. Niektóre przyspieszają odnowę naskórka, inne wpływają również na proces melanogenezy.
Peelingi powierzchowne mogą być stosowane seryjnie, ale także tutaj obowiązuje ta sama zasada: zbyt intensywne złuszczanie nie musi oznaczać szybszej poprawy. Uszkodzenie i stan zapalny same mogą być bodźcem do rozwoju przebarwienia pozapalnego.
Dlatego nie dobieram peelingu według zasady „im mocniejszy, tym lepszy”.
IPL czy peeling – co wybrać?
Nie traktuję tych metod jako konkurencyjnych.
Jeżeli mamy dobrze odgraniczone plamy posłoneczne i obraz typowego fotouszkodzenia skóry, IPL może dać bardzo dobry efekt.
Jeżeli dominuje nierównomierna pigmentacja, ślady pozapalne, zaburzenia rogowacenia i skóra wymaga systematycznej przebudowy naskórka, bardzo dobre zastosowanie mogą mieć peelingi chemiczne.
A w wielu przypadkach najlepsze rezultaty daje rozsądnie zaplanowana terapia łączona.
Nie oznacza to wykonywania kilku agresywnych procedur jednocześnie. Przeciwnie – chodzi o kolejność, odstępy między zabiegami i stopniowe oddziaływanie na różne mechanizmy odpowiedzialne za problem.
A co z laserem frakcyjnym?
Laser frakcyjny działa inaczej niż IPL.
IPL wykorzystuje światło pochłaniane między innymi przez melaninę. Laser frakcyjny tworzy natomiast w skórze mikroskopijne strefy kontrolowanego działania termicznego, pozostawiając pomiędzy nimi fragmenty nienaruszonej tkanki.
W Akademii Urody wykorzystuję nieablacyjny laser frakcyjny Palomar Emerge o długości fali 1410 nm. Technologia ta służy przede wszystkim przebudowie skóry, poprawie jej struktury, jakości i redukcji wybranych niedoskonałości.
I tutaj warto powiedzieć coś, czego rzadko dowiaduje się klientka z reklamy:
laser frakcyjny nie jest automatycznie najlepszym urządzeniem do każdej plamy pigmentacyjnej.
Jeżeli mam pojedyncze powierzchowne przebarwienie posłoneczne, zwykle interesuje mnie przede wszystkim pigment.
Jeżeli natomiast widzę skórę złożoną: nierówny koloryt, fotostarzenie, pogorszenie struktury, drobne linie i zmiany jakościowe, wtedy laser frakcyjny może stanowić element znacznie szerszej terapii.
To zupełnie inny sposób myślenia niż wybieranie urządzenia dlatego, że jest „najmocniejsze”.
Najtrudniejszy przypadek: melasma
Melasma wymaga osobnego potraktowania.
To nie jest zwykła plama, którą wystarczy raz potraktować światłem. Jest to problem o złożonej biologii i dużej skłonności do nawrotów.
W przypadku melasmy niezwykle ważna jest codzienna ochrona przeciwsłoneczna. W aktualnych zaleceniach zwraca się również uwagę na ochronę przed światłem widzialnym i zastosowanie preparatów z tlenkami żelaza.
Procedury gabinetowe można wykorzystywać, ale wymagają dużej ostrożności. Zbyt agresywna energia, silny stan zapalny czy niewłaściwy moment wykonania zabiegu mogą przynieść efekt odwrotny do zamierzonego.
Dlatego osobie z melasmą nigdy nie obiecuję prostego „usunięcia przebarwień”.
Tutaj celem jest kontrolowanie problemu, jego stopniowe rozjaśnianie i ograniczanie czynników prowadzących do nawrotu.
Dlaczego jesień i zima są dobrym okresem na terapię przebarwień?
Po miesiącach intensywnej ekspozycji słonecznej jesienią często najbardziej widoczne stają się właśnie skutki fotouszkodzeń: plamy, nierówny koloryt, rumień i drobne rozszerzone naczynia.
Jednocześnie łatwiej ograniczyć ekspozycję na silne promieniowanie UV, co ma znaczenie przy wielu procedurach wykorzystujących światło, laser czy peelingi chemiczne.
Nie oznacza to jednak, że jesienią można zrezygnować z SPF.
Fotoprotekcja jest częścią terapii przebarwień, a nie dodatkiem stosowanym wyłącznie w wakacje.
Najważniejszy etap? Kwalifikacja
W swojej pracy nie zaczynam od pytania:
„Jaki zabieg chce Pani wykonać?”
Zaczynam od skóry.
Oceniam rodzaj zmian, ich rozmieszczenie, fototyp skóry, historię przebarwień, ekspozycję słoneczną, wcześniejsze terapie i reakcje skóry.
Dopiero potem wybieram metodę.
Czasami będzie to IPL Nordlys SWT.
Czasami peeling chemiczny.
Czasami laser frakcyjny.
Czasami terapia łączona.
A czasami pierwszą decyzją powinno być nie wykonanie zabiegu, lecz skierowanie zmiany do oceny dermatologicznej. Nie każdą zmianę barwnikową należy usuwać kosmetologicznie — szczególnie gdy zmienia kształt, kolor, granice albo jej obraz budzi jakiekolwiek wątpliwości.
To właśnie prawidłowa kwalifikacja odróżnia terapię problemu od przypadkowego wykonywania kolejnych zabiegów.
Przebarwienia – Warszawa Ursynów
W Akademii Urody na warszawskim Ursynowie terapie przebarwień dobieram indywidualnie do rodzaju zmian i kondycji skóry.
W zależności od wskazań wykorzystuję między innymi:
Candela Nordlys SWT – aplikatory PR 530 i VL 555,
peelingi chemiczne,
nieablacyjny laser frakcyjny Palomar Emerge,
odpowiednio zaplanowaną pielęgnację domową.
Nie obiecuję usunięcia każdego przebarwienia jednym zabiegiem. Moim celem jest wybór metody, która w danej skórze ma uzasadnienie — i niewykonywanie procedur, których ta skóra nie potrzebuje.
Jeżeli nie wiesz, czy w Twoim przypadku właściwszy będzie IPL, peeling czy terapia frakcyjna, pierwszym etapem powinna być konsultacja i ocena zmian.
akademiaurody.com